Çarpıntı ne zaman acil, ne zaman değil?

Çarpıntı, kalbin attığını fark etmek demek. Çoğu zaman kalpte bir hastalık olduğu için değil, kalbin normalden hızlı ya da düzensiz attığı bir anı yakaladığınız için hissedilir. Muayenehanede en sık duyduğum şikâyetlerden biri ve büyük bölümü tehlikesiz çıkıyor. Yine de bazı biçimleri bekletilmemeli.

Hangi çarpıntı bekleyebilir

Heyecan, kaygı, uykusuzluk, kahve, enerji içeceği, ateşli hastalık ve bazı soğuk algınlığı ilaçları kalbi hızlandırır. Bu tür çarpıntı genelde yavaş başlar, yavaş geçer, dakikalar sürer ve yanında başka bir şikâyet olmaz. Tiroit bezinin fazla çalışması da uzun süreli çarpıntının sık bir nedenidir ve basit bir kan tetkikiyle anlaşılır.

Kansızlık da sık atlanan bir nedendir: kalp, azalan oksijeni telafi etmek için daha hızlı atar. Bu durumda çarpıntıya çabuk yorulma ve nefes darlığı eşlik eder.

Hangi çarpıntı beklemez

• Çarpıntıyla birlikte bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Göğüs ağrısı, sıkışma ya da nefes darlığının eşlik etmesi
• Aniden başlayıp aniden biten, kalbin "atladığı" değil "koştuğu" hissi veren ataklar
• Dakikada 150'nin üstünde seyreden ve kendiliğinden geçmeyen hızlanma
• Daha önce kalp krizi geçirmiş, kalp yetmezliği ya da kalp kapağı hastalığı olan birinde yeni başlayan çarpıntı
• Ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü

Bu maddelerden biri varsa çarpıntı geçmiş olsa bile değerlendirilmeli. "Geçti, demek ki bir şey yokmuş" çıkarımı burada güvenilir değil.

Nasıl kaydediyoruz

Çarpıntının sorunu, doktora geldiğinizde çoğu zaman geçmiş olmasıdır. Bu yüzden asıl iş onu olduğu anda kaydetmektir. Sıklığına göre üç yol izliyoruz:

• Holter (24–48 saat): Neredeyse her gün olan çarpıntılarda yeterli.
• Olay kaydedici (1–4 hafta): Haftada bir iki kez olan ataklarda.
• Akıllı saat kaydı: Tanı koydurmaz ama atağın ritmini gösterirse yönümüzü belirler. Atak sırasında kaydedip getirmeniz işimizi kolaylaştırıyor.

Yanında tiroit ve kan sayımı tetkiki, bir de EKG istiyorum. Çoğu hastada bu üçü, ileri tetkike gerek olup olmadığını söylemeye yetiyor.

Atak sırasında ne yapmalı

Oturun ya da uzanın; ayakta kalmak bayılma riskini artırır. Derin nefes alıp yavaşça verin. Kahve, sigara ve enerji içeceğinden uzak durun. Atak birkaç dakikada geçmiyorsa, bayılma hissi veya göğüs ağrısı eşlik ediyorsa acile başvurun — geçmesini beklemeyin.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için muayene gerekir.